27 okunma

2003'te tamamlanan İnsan Genom Projesi, genomik bilim dalının ortaya çıkmasını, genetik materyalin geniş ölçekte anlaşılmasını sağlayan 13 yıllık muazzam bir çabaydı. Proje tüm katılımcıları memnun etmeye yetecek bazı rakamlar ortaya koydu. Katılımcılar artık toplam insan gen sayısının yaklaşık 30.000 olduğunu; insan genomunun 3,164,7 milyon kimyasal nükleotid bazı (A, C,  ve...

22 okunma

Bilimciler mikgroorganizmaların önemini kavrayana kadar, insan hastalıkları tam olarak açıklanamadı. "Hayvancık" adını verdiği bu organizmaları keşfeden Hollandalı mikroskopist Antoni van Leeuwenhoek, bakterileri belirlemeye ve bir mikrop teorisi geliştirmeye ne denli yaklaştığını fark etmemişti. Yüzyıllar boyu vücut sıvıları teorisinin yanısıra yaygın görüş, kötü kokulu havanın -miasma ya da duman- bir etken...

16 okunma

Newton evrenin düz bir geometrisi olduğunu varsaymıştı; Einstein ise böyle bir varsayımda bulunmadı. Aslında Einstein'ın genel görelilik teorisi, evrenin tamamının genel bir bükülmeye sahip olduğunu öngörür. Evrenin üç olası biçimi vardır. Bu yapıların gerçek şekillerini zihnimizde canlandırmak bizim için kolay olmasa da, onları düz bir kağıt üzerine çizilmiş iki boyutlu...

18 okunma

Yıldızlar hidrojen ve helyumdan oluşan ve ışınım yayan gaz küreleridir. Çekirdeklerinde var olan tüm maddenin yapı taşlarını barındırırlar. Amerikalı gökbilimci Carl Sagan'ın bir zamanlar söylediği gibi, "Hepimiz yıldızlardan geldik". Bir yıldızın izlediği yol, boyutuna, dolayısıyla da kütleçekimsel gücüne bağlıdır. Maddeler yeni oluşan yıldızın çekirdeğine doğru ilerler; ısı ve basınç yükselir....

27 okunma

İlk Babil takvimleri kameri ayı, yani birbirini izleyen iki dolunay arasındaki 29.5 günlük dönemi temel alan bir sistemdi. Bu döngüye göre 365,24199 gün olarak gözlemlenen ortalama güneş yılından daha kısa, 354 günlük bir ay yılı (kameri yıl) ortaya çıkıyordu. Güneş yılına dayalı takvimi ilk geliştirenler, eski Mısırlılardı. Mısır'da yaşam Nil...

78 okunma

Ekonomik bir model olarak uzmanlaşmanın ne olduğu ve faydası üzerine kısa bir örnekleme: Ülkeler palto ve davuldan fazlasını üretebilseler de, hiçbir ülke ihtiyacı olan her şeyi üretemez, ya da en azından böyle yapması verimli olmaz. Pek çok ekonomi uzmanlaşmayı tercih eder. Palto ve davula ihtiyacı olan iki ülke olsun (sözgelimi...

58 okunma

Ahlak felsefesi profesörü ve İskoç Aydınlanmasının önde gelen isimlerinden olan Smith'in başyapıtı, Ulusların Zenginliği'dir. Bu kitap, çoğu kişi tarafından modern ekonominin temel eseri olarak kabul edilir. Smith, eserinde insanların birbirleriyle rekabet edip kişisel çıkar peşinde koşmalarının genel refahı artıracağı görüşünü savunur. Rekabetin şirketler ve bireylere uyguladığı baskının, sonuçta toplumun çıkarına...

50 okunma

Enflasyonun çok hızlı artmasına hiper-enflasyon denir. Tam olarak hangi oranın hiper enflasyon sayılması gerektiği muallak olsa da genel olarak aylık %50'lik bir artış yeterli kabul edilir. En meşhurlarından biri 1923'te Almanya'da başgösteren hiper-enflasyondur. Versailles Antlaşması'nın talepleriyle enkaza dönen ekonomi, enflasyonun aylık ortalama %322'ye kadar çıkmasına neden olmuştu. Ama bu bile...

42 okunma

Veri patlamasından en karlı çıkan şirketlerden biri 1981'de Michael Bloomberg tarafından kurulan Bllomberg LP'dir. Bloomberg, Wall Street yatırım bankası Saomon Brothers'tan yeni kovulmuştu. Aldığı 10 milyon dolar ayrılma parasıyla yatırım yapmak niyetindeydi. 1982'de yeni girişimi için ek olarak Merrill Lynch'ten 30 milyon dolar borç aldı. Bugün 200'den fazla ofise ve...

87 okunma

Gelişmiş ülkelerdeki çocukların maddi koşulları uzun zamandır daha iyiye gitmekle birlikte, gelişmekte olan ülkelerde durum çok daha farklıdır. Gezegenimizde bir milyar çocuk yokluk içinde yaşamaktadır. Ekonomik dengesizliğin en güçlü simgelerinden biri olan işçi çocuklar, yeryüzünün pek çok yerinde karşımıza çıkan bir manzaradır. Uluslararası Çalışma Örgütü'ne (ILO) göre çocuk işçiliğinin tanımı...